Een contaminatie in taal is een fout waarbij twee correcte uitdrukkingen ongewild door elkaar heen worden gebruikt. Klassiek voorbeeld: 'als zijnde', een vermenging van 'als' en 'zijnde'. Beide woorden bestaan afzonderlijk maar horen niet samen. Contaminaties gelden als taalfouten, hoewel sommige door veelvuldig gebruik zijn ingeburgerd.
Wanneer spreek je van contaminatie?
Als een spreker twee uitdrukkingen met dezelfde betekenis combineert tot één vorm die grammaticaal niet klopt. De spreker aarzelt tussen twee opties en kiest onbewust elementen uit beide.
Bekende voorbeelden
- Duur en duurzaam: verwarring van betekenis (kostbaar vs. langdurig).
- Ondanks dat: correct is 'hoewel' of 'ondanks het feit dat'.
- Als zijnde: correct is 'als' óf 'zijnde'.
- Op grond hiervan van: dubbelop van 'op grond van' + 'hiervan'.
Verschil met andere stijlfouten
Pleonasme voegt een overbodig kenmerk toe ('gele citroen'). Tautologie herhaalt met andere woorden ('nooit ofte nimmer'). Contaminatie vermengt twee uitdrukkingen. Alle drie zijn stijlfouten maar van andere aard.
Ingeburgerde varianten
Niet alle contaminaties gelden nog als fout. 'Op basis van' en 'ondanks het feit dat' zijn zo gangbaar dat woordenboeken ze accepteren.
Hoe herken je contaminatie?
Splits de uitdrukking op. Kloppen de delen samen grammaticaal? Zo nee, waarschijnlijk een contaminatie. Zoek op in Van Dale of het Groene Boekje.
Kort samengevat
Contaminatie = twee uitdrukkingen die hetzelfde betekenen ongewild vermengd. Voorbeelden: 'als zijnde', 'ondanks dat'. In verzorgd Nederlands een fout, maar sommige zijn ingeburgerd.
