Je bent tijdens het reizen getrouwd in het buitenland maar overweegt nu om te scheiden. Mag dat dan gewoon in Nederland? De regels rondom internationale echtscheidingen zijn ingewikkelder dan veel mensen denken en de antwoorden hangen af van waar je woont, welke nationaliteit je hebt en waar je getrouwd bent.
Gelukkig is een scheiding in Nederland vaak wél mogelijk, ook als je huwelijk in het buitenland is gesloten. Wat je precies moet regelen, welke wet van toepassing is en hoe je het huwelijk laat erkennen: dit artikel legt het stap voor stap uit.
Scheiden in Nederland kan, ook als je in het buitenland trouwde
Volgens Legals is de Nederlandse rechter is bevoegd om je scheiding te behandelen als jij of je partner in Nederland woont. Het maakt daarbij niet uit waar jullie huwelijk oorspronkelijk is gesloten. Woon je al minstens zes maanden in Nederland? Dan kun je hier in principe gewoon de scheiding aanvragen.
Dat geldt voor de meeste situaties, maar er zijn uitzonderingen. Heb je allebei een niet-Nederlandse nationaliteit en woont geen van beiden al lang in Nederland? Dan kan het iets lastiger worden om aan te tonen dat de Nederlandse rechter bevoegd is. Raadpleeg in zo'n geval een jurist.
Woon je al langere tijd in Nederland en beschouw je dit als je vaste woonplaats? Dan sta je er over het algemeen goed voor. De Nederlandse wet erkent huwelijken die geldig zijn gesloten in het buitenland, en behandelt de scheiding daarvan op vergelijkbare wijze als een Nederlands huwelijk.
Welke wet is van toepassing op jouw scheiding?
Dit is een vraag die veel mensen verrast: bij een internationale scheiding geldt niet automatisch de Nederlandse wet. Welk recht van toepassing is, hangt af van de nationaliteit van beide partners en de regels van het Europese IPR (internationaal privaatrecht).
Hebben jullie allebei de Nederlandse nationaliteit? Dan is het Nederlandse recht van toepassing, ook als jullie in het buitenland getrouwd zijn. Hebben jullie verschillende nationaliteiten, dan wordt er gekeken naar jullie gezamenlijke gewone verblijfplaats; in de meeste gevallen dus Nederland.
Soms kiezen partners er bewust voor om het recht van een ander land te laten gelden. Dat is binnen Europa mogelijk via de zogenaamde Rome III-verordening. Dit is vooral interessant als de scheiding in een bepaald land gunstiger uitpakt, bijvoorbeeld qua alimentatieregels of verdeling van bezit.
Moet je buitenlands huwelijk worden erkend in Nederland?
Ja, maar dat gaat in de meeste gevallen automatisch. Nederland erkent huwelijken die rechtsgeldig zijn gesloten in het buitenland, zolang dat huwelijk voldoet aan de lokale wettelijke vereisten van het land waar je trouwde. Je hoeft daarvoor zelf meestal niets extra's te regelen.
Toch zijn er situaties waarbij erkenning ingewikkelder ligt. Denk aan huwelijken gesloten in landen zonder burgerlijk recht, religieuze huwelijken zonder officiële registratie, of huwelijken waarbij de leeftijd van een van de partners niet voldeed aan de Nederlandse normen. In die gevallen kan de Nederlandse rechter weigeren het huwelijk te erkennen.
Twijfel je of jouw huwelijk erkend wordt? Vraag een uittreksel op bij de burgerlijke stand van het land waar je trouwde. Met een officieel document én eventueel een apostille-stempel bewijs je de geldigheid. Daarna kan de scheiding in Nederland gewoon in behandeling worden genomen.
Hoe vraag je de scheiding aan in Nederland?
Een scheiding in Nederland verloopt altijd via de rechtbank en je hebt daarvoor een advocaat nodig. Zijn jullie het eens over de scheiding en de gevolgen? Dan volstaat in veel gevallen één gezamenlijke advocaat. Zijn jullie het oneens? Dan heeft ieder een eigen advocaat nodig.
Je dient een verzoekschrift in bij de rechtbank in jouw regio. Daarin vermeld je ook de internationale aspecten: waar jullie getrouwd zijn, welke nationaliteiten jullie hebben en welk recht van toepassing is. De rechter beoordeelt vervolgens of hij bevoegd is en welke regels gelden.
Na de uitspraak ontvang je een beschikking. Die moet je laten inschrijven in de registers van de burgerlijke stand in Nederland én soms ook in het land waar je getrouwd bent. Pas na die inschrijving is de scheiding officieel en ben je juridisch gezien niet meer getrouwd.
Wat als je partner in het buitenland woont?
Woont jouw partner nog in het buitenland terwijl jij in Nederland woont? Dan is scheiden iets complexer, maar zeker niet onmogelijk. De Nederlandse rechter kan toch bevoegd zijn, namelijk als jij al minstens een jaar in Nederland woont of als jullie allebei de Nederlandse nationaliteit hebben.
Jouw partner moet wel officieel worden opgeroepen voor de rechtbankprocedure. Dat gebeurt via internationale betekening, een officieel juridisch proces waarbij documenten via diplomatieke of officiële kanalen naar het buitenland worden gestuurd. Dit kost extra tijd en soms ook extra geld.
Reageert je partner niet op de oproep? Dan kan de scheiding in bepaalde gevallen toch doorgaan als een eenzijdig verzoek. De rechter beoordeelt dan de zaak op basis van de beschikbare informatie. Het is in zo'n situatie extra belangrijk dat je juridisch advies inwint om fouten te voorkomen.
Wat gebeurt er met kinderen en bezit bij een internationale scheiding?
Bij kinderen geldt als hoofdregel dat de rechter van het land waar de kinderen gewoonlijk wonen, bevoegd is. Wonen jullie kinderen in Nederland? Dan regelt de Nederlandse rechter de kwesties rondom gezag en omgang. Wonen ze in het buitenland, dan is dat land aan zet.
De verdeling van bezit is ingewikkelder. Hebben jullie huwelijkse voorwaarden? Dan bepalen die documenten grotendeels wat er met jullie vermogen gebeurt. Zijn die voorwaarden in het buitenland opgesteld, dan moeten ze voldoen aan bepaalde internationale regels om in Nederland geldig te zijn.
Heb je onroerend goed in meerdere landen? Dan gelden per land andere regels voor de eigendomsoverdracht. Het is verstandig om per land een specialist in te schakelen. Een Nederlandse advocaat met ervaring in internationaal familierecht kan je helpen de puzzelstukjes in de juiste volgorde te leggen.
